ماجرای تلخ کودک‌آزاری ایلیا، بازتابی از خلاهای اجتماعی

سیده ارمغان سقراط نوشت:تراژدی دلخراش ایلیا، کودکی که در رشت قربانی خشونت و تجاوز شد، بیش از آن‌که صرفا یک اتفاق فردی باشد، بازتابی است از ساختارهای ناکارآمد حمایت اجتماعی و ضعف شبکه‌های پیوند اجتماعی در جامعه ما. این فاجعه، تصویری روشن از پیامدهای بی‌توجهی جمعی و فقدان سامانه‌های کارآمد برای پیشگیری، شناسایی و مداخله به‌موقع و مؤثر در برابر آسیب‌های کودکان ارائه می‌دهد. زخم‌هایی که نه‌ تنها بر جسم و روان کودک می‌نشیند، بلکه بر روان جمعی جامعه سایه می‌افکند و سرمایه اجتماعی و انسجام آن را خدشه‌دار می‌کند.

در پژوهش‌های اجتماعی به‌روشنی می‌بینیم که پیشگیری از خشونت‌های خانوادگی و کودک‌آزاری نیازمند کارکردی فراتر از سیاست‌های رسمی و دولتی است و سازمان‌های مردم‌نهاد، به‌ویژه در سطوح محلی، می‌توانند نقش واسطی حیاتی در شناسایی آسیب‌ها و تسهیل حمایت‌های اجتماعی ایفا کنند.

تجربه‌های بین‌المللی، مانند مراکز تخصصی «Child Advocacy Centers» در کانادا یا سامانه ۲۴ ساعته «Childline India» در هند، نشان می‌دهد که شبکه‌های محلی توانمند و فعال، ضمن ایجاد فضای اعتماد و همکاری میان خانواده، مدرسه و نهادهای حمایتی، می‌توانند به شکلی اثربخش از وقوع خشونت جلوگیری کنند و به مداخلات به موقع کمک کنند.

با توجه به این الگوها، روز ملی تشکل‌ها و مشارکت‌های اجتماعی فرصتی است برای توجه به ظرفیت‌های بالفعل و بالقوه سازمان‌های مردم‌نهاد در ایران، به‌ویژه در مناطق حاشیه‌ای و آسیب‌پذیر که ضعف حمایت‌های رسمی و خلاهای اجتماعی، زمینه‌ساز تکرار چنین فجایعی است.

این تشکل‌ها می‌توانند با تقویت سرمایه اجتماعی، آموزش خانواده‌ها و فعال‌سازی شبکه‌های حمایتی محلی، نقش پیش‌برنده‌ای در ایجاد فضایی امن و حمایتگر برای کودکان ایفا کنند.

چنین رویدادهایی یادآور نیاز مبرم به بازنگری در سیاست‌های اجتماعی و تقویت نظام‌های حمایتی است. نظام‌هایی که نه تنها در مواجهه با بحران‌ها، بلکه در پیشگیری و کاهش آسیب‌ها نیز نقش مؤثر و پایدار ایفا کنند. چرا که کودکان امروز، سرمایه‌های امید و سازندگان فردای جامعه‌اند و سرنوشت زندگی جمعی ما، به عمق مسئولیت‌پذیری و حمایت ما در زمان حال پیوند خورده است.